zondag 21 november 2010

Zorginspiratie en .....gewoon GAAN!

Vorige week bezocht ik de inspiratiebijeenkomst Eigen kracht en Liefde in de gezondheidszorg, georganiseerd door Zorginspiratie Nederland bij TNO Kwaliteit van Leven. Ik had geen idee wat ik er moest verwachten. Ik meldde me twee dagen daarvoor aan omdat de aankondiging opeens over mijn netvlies kwam en de titel me triggerde. Wat me ook triggerde was de licht techneutische uitstraling. Mijn beide hersenhelften werden hiermee gestimuleerd; dan kun je toch niet anders dan gewoon GAAN!

Karlien maakt het verschil
Een aantal inleiders vertelde in 5 minuten hun Eigen kracht ervaringen. Mooi, vooral als er een verhaal werd voorgelezen waarin een 'client' zijn/haar verhaal vertelt. 't Was wel een beetje zoeken naar de Eigen kracht van de inleiders. Die was meer zichtbaar buiten de presentatie.
Maar toen kwam Karlien Bongers met haar verhaal. Van de wereldverbeteraar die arts werd, stoer wilde zijn en dus chirurg werd, maar zichzelf tegenkwam toen ze te maken kreeg met behandeling van borstkanker. De emotionele lading bij al die vrouwen die ze zag voor een borstoperatie raakte ook iets in haar. Ze hing, zoals ze dat zelf zegt, haar mes in de wilgen, en ging de mens zien als 'hele mens' en niet meer als een 'geval'. Ze richtte NIKIM op (Nationaal informatie- en kenniscentrum integrative medicine,) en begon een adviespraktijk voor borstkanker. Karlien is voor mij een mens dat vooral GAAT. Ik was geraakt door haar verhaal, voelde de zonnevlecht in mijn buik rond mijn navel rondtollen.

En nu ik dit opschrijf realiseer ik me opeens waarom juist haar verhaal me zo raakte.... ze vertelde haar eigen verhaal. De anderen vertelden een verhaal over hun organisatie, over anderen in hun eigen kracht, maar die eigen kracht van henzelf schemerde er soms maar magertjes doorheen.

Van praten over naar.... gewoon GAAN
In vele congressen, discussieforums, artikelen etc. wordt gesproken over noodzakelijke veranderingen in de gezondheidszorg. En velen vragen zich af... wat kunnen we nu toch doen om het te veranderen. Om de mens weer centraal te krijgen in plaats van het systeem. Hoe kunnen we meer Eigen kracht mobiliseren?
Toen die vraag in die bijeenkomst gesteld werd, stelde ik de vraag: "Wat bedoel je met eigen kracht?". Beetje rare vraag natuurlijk als er net een paar uur over gesproken is. Maar mijn zonnevlecht begon weer rond te tollen. Er was dus iets. En het grappige was dat Karlien Bongers dat blijkbaar herkende. Ze zei:"Volgens mij heb je er iets mee". Mijn tollende zonnevlecht was niet meer te houden. "Ja, ik heb wat met eigen kracht". Ik was geraakt en mijn ogen schoten vol. Ik vertelde wat er op dat moment met me gebeurde en vertelde hoe Wim en ik onze best hebben moeten doen om onze Eigen kracht overeind te houden in het ziekenhuis tijdens zijn opname voor het herseninfarct. Hoe Wim (zonder te kunnen spreken) zijn best deed de artsen en verpleegkundigen  duidelijk te maken dat hij wilde dat er aan zijn bed mét hem gesproken werd en niet over hem. Hoe Wim werd aangemoedigd om een 'lastige patient' te zijn, omdat ze zagen dat ze van hem konden leren. Maar ook... hoe moeilijk dat in de praktijk van 'eigenwijze professionals en protocollen' in te passen was.

Mijn verhaal maakte indruk. Persoonlijke praktijkverhalen maken indruk en inspireren. Het zijn verhalen waar beide hersenhelften worden geactiveerd. Verhalen die aanzetten tot... gewoon GAAN!

(Voor de liefhebbers van de inhoudelijke verhalen van de verschillende inleiders schreef Harriet Messing een helder verhaal in haar blog Zorgelijkjes.) 

zondag 14 november 2010

Bespaartip: Beloon gezond leven!

De afgelopen week discussie in de Tweede Kamer over de begroting voor gezondheidszorg. Ik word moe van dat gedoe over beetje minder hier en een beetje minder daar. En dan een discussie over rollators al dan niet in het basispakket. Net of het daarom gaat. Ik heb behoefte aan een duidelijke visie op een gezonde samenleving en wat daarvoor nodig is. Wat dat vraagt van ons als burger en zorgprofessionals. Zicht op wat daarvoor nodig is. En stippel dan een pad uit om van de verstikkende en inefficiente systeemrealiteit naar een gezonde samenleving te komen. Gezond mag dan van mij ook best met ziekte zijn, maar niet ziekmakend.

Beloon gezond leven
Voor mij bestaat zo'n gezonde samenleving uit mensen die verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen leven en welbevinden. Mensen die weten wat ze eten, weten wat goed voor ze is en wat niet. Mensen die weten dat het beter is de goede keuzes te maken voor zichzelf omdat dat wordt beloond. Beloond in aandacht en waardering. En omdat gezond leven goedkoper is worden ze er financieel beter van. (Hoge belasting op ongezonde voedingsmiddelen bijvoorbeeld). Mensen die om hulp kunnen vragen als ze dat nodig hebben. En dat bij de hulpvraag goed wordt gekeken naar wat er werkelijk gevraagd wordt. De zorgverleners laten zich leiden door deze vraag en niet door protocollen of verkokerende financieringssystemen. Ze nemen de wens van de zorgvrager serieus en betrekken ook de naasten in de aanpak. Sterven is meer onderdeel van het leven geworden, waardoor de angst voor de dood mensen niet meer oneindig lang 'kunstmatig' in leven houdt. De begrippen 'alternatieve' en 'reguliere' geneeskunde bestaan niet meer. Heelmeesters hebben  weer de hele mens ontdekt.

Samen
Het is vanzelfsprekend dat familie, vrienden en buren tijd hebben voor elkaar omdat ze vooral werk doen wat hun plezier en voldoening biedt en daar voldoende voor betaald worden. Dit voorkomt al dat sommige mensen ziek of eenzaam worden maar biedt ook veiligheid en zorg als het nodig is. En via je computer kun je ook alles vinden en vragen wat je wilt. Ook je internetvrienden zijn belangrijk.

Gewoon zelf beginnen
Wanneer een dergelijke samenleving realiteit zal zijn weet ik niet. Misschien wel nooit. Maar het lijkt me een mooier uitgangspunt voor plannen van overheid, zorgverzekeraars en anderen die zich druk maken over de financiering van onze gezondheid, dan de vraag: "Waar kunnen we het best en het meest op bezuinigen". Gewone mensen houden niet van 'minder', dus zoek een boodschap van 'meer'. Meer gezondheid, meer geluk, meer tijd voor elkaar en meer rijkdom.
En waar te beginnen? Gewoon bij jezelf. Of je nu zorgprofessional bent, patient, minister, beleidsmedewerker, medicijnproducent, verzekeraar of boer, het maakt niet uit. Allemaal hebben we een aandeel in het geheel, en goed voorbeeld doet goed volgen.

zondag 7 november 2010

Je hart als moordkuil

"Maak van je hart geen moordkuil!", we zeggen het zo gemakkelijk. Maar ik heb er lang over gedaan om het te leren. Het is namelijk meestal veel 'veiliger' om je mond te houden. Al zwijgend en volgzaam door het leven gaand is er niemand die kwaad op je wordt, je krijgt geen ruzie en wordt geprezen om je 'goede' gedrag. Het levert je dus goedkeuring op van je omgeving. Maar hoe moordend is dat stille volgen van wat een ander voor je bedenkt, voor jezelf?

Ruimte voor inbreng?
Deze week had ik een bijzondere bijeenkomst. Een introductiedag met 30 mantelzorgers om als nieuwe leden ingewijd te worden in de mores van de ledenraad van Mezzo, landelijke vereniging voor mantelzorgers en vrijwilligers. Bestuur en directie vinden de structuur van Mezzo niet meer adequaat en zijn op zoek naar hoe het anders zou kunnen. Er is een commissie ingesteld om dat te onderzoeken. Maar wij als frisse, gedreven nieuwe ledenraadsleden zien ook her en der mogelijkheden ter verbetering. De gedachten hierover worden aftastend geuit. De voorzitter van het bestuur is ook aanwezig en drukt nadrukkelijk haar stempel. Veel ruimte voor vrije geesten geeft ze niet. Als ik een idee opper hoe we meer mantelzorgers in het land bij totstandkoming van beleid zouden kunnen betrekken grijpt ze in. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat we zoiets gaan doen. Voorstellen voor dit soort zaken komen van het bestuur en daar mogen we in de ledenraad onze goedkeuring aan geven.
De ledenraad als instemmingsmachine? Dan ben ik niet geschikt als ledenraadslid. Dus ik stel de vraag of er sowieso ruimte is voor 'meedenken'. Jawel, maar dan wel binnen de regels. Oh, en als de regels dan in de weg staan om de doelstellingen van de organisatie te bereiken? Er ontstaat een heftige discussie.

Zwijgen voor behoud van de ‘lieve vrede’
En toen moest ik opeens denken aan de eerste heftige woordenwisseling met mijn vader. Op 38 jarige leeftijd, jawel. Al die jaren was ik vrij stil en loyaal. Maar binnen in mij was het al enige tijd aan het broeien. Toen mijn vader zich die dag negatief uitliet over de manier waarop ik met mijn geld om ging barstte de bom. Boos en verontwaardigd vertelde ik hem dat hij zich daar niet mee te bemoeien had. Kwaad liep ik de kamer uit. Vijf minuten later kwam ik afgekoeld weer binnen. De blik van mijn vader bij mijn binnenkomst vergeet ik nooit meer. Ik zag een glimlach vol respect. Vanaf dat moment hadden mijn vader en ik de mooiste gesprekken. Mijn vader leefde nog één jaar. In dat laatste jaar van zijn leven heb ik in die vaak heftige gesprekken mijn vader pas echt leren kennen. We gingen elkaar steeds beter begrijpen en respecteren.  Waarom ik al die jaren daarvoor heb gezwegen? Mijn moeder hield niet van die heftige discussies van mijn vader. Omwille van de 'lieve vrede' heb ik er als kind voor gekozen mijn mond te houden en volgzaam te zijn.

Gelukkiger door te spreken
Ik heb ervaren wat het op kan leveren als je je mond opendoet en van je hart niet langer een moordkuil maakt. Mijn depressieve buien verdwenen, ik ontdekte mijn kracht, er ging een wereld van groeiend (zelf)vertrouwen voor me open.
Ondertussen laat ik de stem van mijn hart niet meer smoren. Ook niet door ‘goedwillende’ bestuurders. En sterker nog... ik wil iedereen inspireren en aanmoedigen om de stem van zijn/haar hart te laten horen. Of op zijn minst te herkennen waardoor die stem gesmoord wordt. Op dat moment heb je een keuze en ben je geen slachtoffer meer.